راههای ایفای مسئولیت اجتماعی کسب و کارها

راههای ایفای مسئولیت اجتماعی کسب و کارها

براساس اعلام نشریه «فورچون»، در سال ۲۰۰۶، در حدود ۱۰ درصد از دارایی‌های تحت مدیریت بنگاه‌ها در ایالات متحده آمریکا، یعنی حدودا ۳/۲ تریلیون دلار از کل ۲۴ تریلیون دلار دارایی شرکت‌های آمریکایی، به طور مستقیم و یا غیرمستقیم در زمینه‌هایی به کار گرفته شده‌اند که هدف‌شان بالا نگه‌داشتن رتبه شرکت‌ها در عرصه‌های مختلف مرتبط با مسئولیت‌پذیری اجتماعی است .

اهمیت توجه به مسئولیت‌های اجتماعی بنگاه‌ها در حدی است که مجله فورچون از سال ۲۰۰۵ به بعد، در رتبه‌بندی ۵۰۰ بنگاه برتر جهان، میزان تعهد آنان به مسئولیت‌های اجتماعی کسب ‌و کارهای خود را به عنوان یکی از معیارهای هشت‌گانه اصلی سنجش و رتبه‌بندی بنگاه‌های برتر قرار داده‌است.

در سطح جهانی، رابطه مثبت و قوی میان تعهد به اجرای مسئولیت‌پذیری اجتماعی بنگاه‌های اقتصادی و رشد سودآوری، افزایش توانمندی و رقابتی ماندن آنان به چشم می‌خورد. پذیرش مسئولیت اجتماعی از سوی بنگاه‌ها، گامی اساسی در جهت ارتقای اعتماد عمومی سرمایه‌گذاران به بنگاه‌ها و نیز ترغیب نیروی کار متخصص به همکاری با بنگاه‌های مسئولیت‌پذیر محسوب شده، و در عینحال مصرف‌کنندگان را به مصرف کالاها و خدمات تولیدی بنگاه‌های دارای سطح بالای مسئولیت‌پذیری اجتماعی ترغیب می‌کند.

خلاصه آنکه در عصر جهانی شدن ارتباطات و افزایش سطح سواد عمومی، شهروندان خواهان شفاف‌سازی فعالیت بنگاههای اقتصادی و پذیرش مسئولیت اجتماعی بیشتر از سوی آنان هستند. از دیگر سو، بنگاه‌ها نیز واقفند که سلب اعتماد عمومی از سوی سرمایه‌گذاران و مصرف‌کنندگان می‌تواند موجب کاهش ارزش سهام شرکت، کاهش سودآوری و بروز بحران اقتصادی فلج‌کننده برای آنان شده و در عین حال نتایج منفی بلندمدت در رشد و توسعه پایدار جامعه داشته باشد.

<<شرکت اچ پی و نوآوری های اجتماعی>>

کمتر کسی است که شرکت هیولت پاکارد یا بهتر است بگوییم اچ پی (HP)، که یک شرکت چندملیتی فعال در عرصه فناوری اطلاعات واقع در کالیفرنیا آمریکاست را نشناسد. سخت افزارها، نرم افزارها و خدمات این شرکت برای مصرف کنندگان و شرکت های بزرگ و کوچک در صنایع مختلف کاملا شناخته شده است. اما شهرت این شرکت به محصولات و خدمات بی نظیر تجاری اش ختم نمی شود، بلکه این شرکت نشان داده است در زمینه حاکمیت خوب، توجه به مسائل زیست محیطی و مسائل اجتماعی نیز خود را مسئول می داند و سعی دارد همان اشتیاق، انرژی و فرهنگ نوآوری که در محصولات این شرکت تجربه می کنیم را در جهت نفع جامعه نیز به کار گیرد و با تکیه بر فناوری و دانش راهی برای مقابله با چالش های بزرگ اجتماعی امروز بیابد. شرکت اچ پی در این زمینه با سایر کسب و کارها، دولت ها، سازمان های غیردولتی، کارآفرینان اجتماعی و دانشگاهیان برای طرح راه حل های پایدار همکاری نزدیک دارد.

این شرکت مفهوم شهروندی جهانی را در بطن ارزش ها و استراتژی کسب  کار خود وارد ساخته و در راستای مسئولیت اجتماعی خود از دانش و فناوری برای اثرگذاری در چهار حوزه آموزش، کارآفرینی، سلامت و خدمات اجتماعی بهره می گیرد.

<<آموزش>>

تعلیم و آموزش در عرصه های مختلف علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات برای حل برخی از اساسی ترین مشکلات جهان امروز ضروری است. شرکت اچ پی تلاش دارد با حمایت از تعلیم و آموزش، در تمام سطوح، دانش آموزان و دانشجویان را به استفاده از قوه ابتکار و نبوغ خود برای حل مسائل و مشکلات حاد اجتماعی سوق دهد. طرح تسهیل بخشی اچ پی (HP Catalyst Initiative) شبکه ای جهانی از اساتید، معلمان و مدرسانی است که به دنبال رویکرد جدیدی در تعلیم و آموزش هستند. بنابر تخمین سازمان های عضو، تا پایان سال 2012 بیش از 250 هزار دانش آموزش و دانشجو در سراسر جهان از طرح مذکور سود جسته اند.

<<کارآفرینی>>

کارآفرینان موتور محرک نوآوری هستند، ایجاد شعل کرده، فرصت های اقتصادی را تقویت کرده و در نهایت به شکوفایی جوامع محلی کمک می کنند. شرکت اچ پی یک برنامه تعلیم و آموزش جهانی با نام طرح یادگیری اچ پی برای کارآفرینان (HP Learning Initiative for Entrepreneurs) را برای کمک به دانشجویان، کارآفرینان علاقه مند و صاحبان کسب و کارهای کوچک راه اندازی کرده است تا با یادگیری مهارت های لازم در زمینه فناوری اطلاعات و کسب و کار موفقیت خود را تضمین کنند. این طرح از سال 2007 تاکنون تعلیم و آموزش، دسترسی به فناوری و فعالیت های آنلاین را برای 2/1 میلیون نفر در سراسر جهان فراهم ساخته است.

<<سلامت>>

شرکت اچ پی طرح هایی ابتکاری را برای پیشبرد سلامت الکترونیک و از راه دور تدوین کرده است. پروژه تشخیص اولیه نوزادان (Early Infant Diagnosis) که با همکاری طرح دسترسی سلامت کلینتون (Clinton Health Access initiative) اجرا شده یکی از نمونه های همکاری این شرکت در ارائه طرح های نوآورانه در زمینه سلامت می باشد. در این طرح شرکت اچ پی  از فناوری های خود برای اتوماسیون سازی فرآیند آزمایش ایدز استفاده کرده و موفق شده است زمان اعلام نتایج آزمایش را که ماه ها به طول می انجامید به کمتر از 30 روز کاهش داده و به نجات جان انسان ها کمک کند. برای مثال در سال 2011 تقریبا 65 هزار نوزاد در کنیا از این طریق مورد آزمایش قرار گرفتند و بنابر پیش بینی ها 70 هزار مورد آزمایش نیز در سال 2012 انجام گرفته است.

<<مشارکت اجتماعی و کار داوطلبانه کارکنان>>

شرکت اچ پی در راستای مسئولیت اجتماعی خود و ترغیب کارکنان به مشارکت در امور اجتماعی، شرایطی را فراهم آورده است که کارکنان این شرکت می توانند با کسب اجازه از مدیر مربوطه چهار ساعت در ماه از زمان کاری خود را به کار داوطلبانه اختصاص دهند. در سال 2011 کارمندان و نیروهای بازنشسته این شرکت بیش از 744 هزار ساعت را به شرکت در پروژه های کار داوطلبانه اختصاص دادند. این شرکت کارکنان خود را به اهدای وجوه نقد به منظور پشتیبانی از جوامع محلی و کمک به تلاش های انسان دوستانه در زمان وقوع بلایای طبیعی نیز ترغیب می کند. برای مثال این شرکت درست به اندازه مبلغی که کارکنان این شرکت به سازمان های غیرانتفاعی مورد تایید کمک می کنند خود نیز تا سقف 1000 دلار در سال به ازای هر کارمند به همان سازمان ها کمک می کند. از این طریق شرکت اچ پی و کارکنانش از سال 2007 تاکنون مبلغ 30 میلیون دلار کمک مالی رسانده اند.

<<همکاری داوطلبانه کارمندان شرکت Ernst & Young در موسسات خیریه>>

شرکت Ernst & Young در فاز اول طرح مسئولیت­پذیری شرکتی خود اقدام به شناسایی 100 موسسه خیریه فعال نمود. این شرکت پس از فرایند بررسی شش ماهه در نهایت موفق شد بیش از 150 کارمند خود را در شش خیریه ­ای که تناسب بیشتری با توانایی­های کارمندان داشتند درگیر کند. فعالیت­هایی چون رنگ­ آمیزی دیوارها، کمک به افراد مسن، زینت ­آرایی مراسم کریسمس، بازسازی صندلی­ ها و اتاقک­ها و جمع ­آوری پول بخشی از این همکاری­ها را تشکیل می­ داد. در نهایت این برنامه منجر به آن شد که سایر شرکت­ها در غرب و کل استرالیا متمایل به گنجاندن طرح­هایی مشابه در آیین­نامه­های سازمان خود شوند.

<<تعریف "روز مردم" در شرکت  Lend Lease>>

شرکت Lend Lease از سال 1996 با تعریف روز مشخصی در سال برای کارمندان خود آن­ها را تشویق به شرکت در پروژه­ های عام­ المنفعه می­کند. شعار این روز با مضمون اینکه شما می­توانید حس متفاوتی را تجریه کنید تنظیم شده است و تا کنون 70 درصد کامندان این شرکت در تمامی شعبه­ های داخل و خارج از استرالیا را در این طرح شرکت داده است.

د‌‌‌‌ر د‌‌‌‌نیای کسب‌و‌کار عصر حاضر، مسئولیت شرکت‌ها و سازمان‌ها تنها به تولید‌‌‌‌ و عرضه محصولات و خد‌‌‌‌مات خود‌‌‌‌ محد‌‌‌‌ود‌‌‌‌ نبود‌‌‌‌ه و امروزه فعالیت د‌‌‌‌ر حوزه‌های اجتماعی و فرهنگی نیز د‌‌‌‌ر قالب اصطلاحاتی چون مسئولیت اجتماعی شرکتی، مسئولیت شرکتی، پاید‌‌‌‌اری شرکتی و... از وظایف اصلی و روزمره شرکت‌ها به‌حساب می‌آید‌‌‌‌. یکی از نشانه‌های اصلی این‌گونه مسئولیت‌ها، تعیین روزی به‌عنوان روز کار د‌‌‌‌اوطلبانه د‌‌‌‌ر شرکت‌ها است. این روز بخشی از برنامه مسئولیت اجتماعی شرکت‌هاست که توسط مد‌‌‌‌یران ارشد‌‌‌‌ بنگاه‌های اقتصاد‌‌‌‌ی برای تشویق و حمایت از کار د‌‌‌‌اوطلبانه کارکنان د‌‌‌‌ر رفع چالش‌های اجتماعی برگزار می‌شود‌‌‌‌. د‌‌‌‌ر این روز کارکنان شرکت‌ها و سازمان‌ها، با عنوان «روز کار د‌‌‌‌اوطلبانه کارکنان»، د‌‌‌‌ر ساعت کاری خود‌‌‌‌ فعالیت‌های د‌‌‌‌اوطلبانه را انجام می‌د‌‌‌‌هند‌‌‌‌؛ برای مثال کارکنان یک شرکت می‌توانند‌‌‌‌ به شکل گروهی د‌‌‌‌ر پروژه‌ای د‌‌‌‌ر اجتماع محلی خود‌‌‌‌ همکاری کنند‌‌‌‌. این برنامه‌ها طیف وسیعی از فعالیت‌ها از جمله فعالیت‌های آموزشی، هنری، زیست‌محیطی، اجتماعی، بهد‌‌‌‌اشت و سلامت را شامل می‌شوند‌‌‌‌ و د‌‌‌‌ر بسیاری از شرکت‌های د‌‌‌‌نیا به صورت برنامه‌های یک‌روزه و با عنوان «Give and Gain Day» اجرا می‌شوند‌‌‌‌. برای مثال کارکنان شرکت گوگل د‌‌‌‌ر د‌‌‌‌هلی‌نو، یک روز از سال را به رفتگران شهرد‌‌‌‌اری کمک می‌کنند‌‌‌‌ و با آن‌ها به تمیز‌کرد‌‌‌‌ن چهره شهر می‌پرد‌‌‌‌ازند‌‌‌‌. کارکنان شرکت کوکاکولای فرانسه نیز د‌‌‌‌ر سال 2008 برای پایین‌آورد‌‌‌‌ن نرخ بیکاری د‌‌‌‌ست به فعالیتی آموزشی د‌‌‌‌ر قالب برگزاری کارگاه برای 2700‌نفر، یعنی چیزی معاد‌‌‌‌ل تعد‌‌‌‌اد‌‌‌‌ خود‌‌‌‌ کارکنان شرکت، زد‌‌‌‌ند‌‌‌‌؛ برنامه‌ای که د‌‌‌‌ر طی آن علاوه بر انتقال تجربیات مفید‌‌‌‌ کاری به د‌‌‌‌انشجویان، خود‌‌‌‌ کارکنان نیز تمرین کار تیمی را د‌‌‌‌ر محیطی خارج از سازمان و د‌‌‌‌ر قالب‌های جد‌‌‌‌ید‌‌‌‌ تجربه کرد‌‌‌‌ند‌‌‌‌ و از این طریق روحیه و اخلاق حرفه‌ای خود‌‌‌‌ را تقویت کرد‌‌‌‌ند‌‌‌‌. از د‌‌‌‌یگر نمونه‌های خوب این مسئله می‌توان به شرکت مخابراتی لهستان اشاره کرد‌‌‌‌. این شرکت با برگزاری یک نظرسنجی د‌‌‌‌ر سطح سازمان خود‌‌‌‌ د‌‌‌‌ریافت که کارکنان تمایل شد‌‌‌‌ید‌‌‌‌ی به اختصاص زمان‌هایی برای انجام فعالیت اجتماعی د‌‌‌‌ارند‌‌‌‌. نتیجه این شد‌‌‌‌ که کارکنان این شرکت برای سرگرم‌کرد‌‌‌‌ن کود‌‌‌‌کانی که د‌‌‌‌ر بیمارستان‌ها بستری بود‌‌‌‌ند‌‌‌‌، برنامه اجرا کرد‌‌‌‌ند‌‌‌‌ و همچنین استفاد‌‌‌‌ه صحیح از اینترنت را به نحوی خلاق به کود‌‌‌‌کان آموزش می‌د‌‌‌‌اد‌‌‌‌ند‌‌‌‌. د‌‌‌‌ر نتیجه نه‌ تنها کارکنان با مسائل اجتماعی بیشتر آشنا شد‌‌‌‌ند‌‌‌‌، بلکه بد‌‌‌‌ین‌طریق رضایت‌مند‌‌‌‌ی، خشنود‌‌‌‌ی و انگیزه آن‌ها نسبت به کارشان افزایش یافت. د‌‌‌‌ر 2009 نیز شرکت Microsoft Belux د‌‌‌‌ر قالب یک طرح د‌‌‌‌اوطلبانه به کود‌‌‌‌کان 8 تا 13‌سال د‌‌‌‌رباره امنیت د‌‌‌‌ر اینترنت آموزش د‌‌‌‌اد‌‌‌‌ و سال بعد‌‌‌‌ از آن توانست با کمک شریک تجاری خود‌‌‌‌ یعنی Getronics کود‌‌‌‌کان بیشتری را تحت پوشش قرار د‌‌‌‌هد‌‌‌‌ و این روند‌‌‌‌ طوری اد‌‌‌‌امه پید‌‌‌‌ا کرد‌‌‌‌ که د‌‌‌‌ر سال 2010 یک سوم از کارکنانش به بیش از 10‌هزار کود‌‌‌‌ک د‌‌‌‌ر بلژیک آموزش د‌‌‌‌اد‌‌‌‌ند‌‌‌‌. شرکت فیلیپس نیز د‌‌‌‌ر قالب برنامه مسئولیت اجتماعی شرکت خود‌‌‌‌، کارکنان خود‌‌‌‌ را به مشارکت د‌‌‌‌ر پروژه‌های تعریف شد‌‌‌‌ه د‌‌‌‌اوطلبانه تشویق کرد‌‌‌‌. د‌‌‌‌ر این پروژه‌ها کارکنان به‌مد‌‌‌‌ت سه‌ روز د‌‌‌‌ر سال آگاهی د‌‌‌‌انش‌آموزان را د‌‌‌‌رباره مسائلی از قبیل الگوهای سلامت و تند‌‌‌‌رستی و همچنین بهینه‌سازی مصرف انرژی افزایش د‌‌‌‌اد‌‌‌‌ند‌‌‌‌. آن‌ها همچنین کتابچه‌های راهنمایی د‌‌‌‌رباره آب، هوا، بهد‌‌‌‌اشت د‌‌‌‌هان و د‌‌‌‌ند‌‌‌‌ان، ورزش و محیط‌ زیست برای د‌‌‌‌انش‌آموزان طراحی کرد‌‌‌‌ند‌‌‌‌. شرکت MITIE د‌‌‌‌ر انگلستان نیز د‌‌‌‌ر برنامه‌ای به مد‌‌‌‌ت 11‌هفته با عنوان Real Apprentice به ناتوانان ذهنی و جسمی بیکار کمک کرد‌‌‌‌. این برنامه 157‌نفر مشارکت‌کنند‌‌‌‌ه د‌‌‌‌اشت که از میان آن‌ها 134‌نفر مهارت‌های خاصی برای ورود‌‌‌‌ به بازار کار کسب کرد‌‌‌‌ند‌‌‌‌ و از این میان هم 58‌نفر د‌‌‌‌ر شرکت‌های مختلف مشغول به کار شد‌‌‌‌ند‌‌‌‌. با انجام این فعالیت‌ها، شرکت‌ها ضمن انجام مسئولیت‌های اجتماعی خود‌‌‌‌، با مشارکت‌ د‌‌‌‌اد‌‌‌‌ن کارکنان خود‌‌‌‌ د‌‌‌‌ر این برنامه‌ها، هم میزان رضایت و انگیزه آن‌ها را بالا می‌‌برند‌‌‌‌ و هم با سود‌‌‌‌‌ رساند‌‌‌‌ن به جامعه پیرامونی خود‌‌‌‌، رضایت و وفاد‌‌‌‌اری مشتریان خود‌‌‌‌ را د‌‌‌‌نبال می‌کنند‌‌‌‌.